İstanbul gibi büyük deprem bekleyen mega kent: Tahran

Can kaybının 39 bini geçmiş olduğu Kahramanmaraş merkezli depremler, İstanbul’un yanı sıra büyük bir depremin beklendiği dünya kentlerinde de büyük tedirginlik yarattı.

O kentlerden biri, sıklıkla depremlerin yaşandığı komşu ülke İran’ın başkenti Tahran. Türkiye’nin 11 ili ve Suriye’nin kuzeyinde büyük yıkıma neden olan depremler Türkiye’yi yasa boğarken, tıpkı İstanbul gibi Tahran da beklenen büyük depremi münakaşaya başladı.

Tahran Kent Konseyi Başkanı Mehdi Şamran, 6 Şubat’taki depremlerin sonrasında yapmış olduğu açıklamada “Tahran’da bir zelzele asrın felaketi olur” dedi. Kasım 2022’de de Tahran Belediye Başkan Ali Rıza Zakani, kentte dayanıksız binaların listesini yayınlasalar kimsenin Tahran’da kalmak istemeyeceğini belirterek “Gerçeği görseler hepimiz kaçardı” ifadelerini kullanmıştı.

Bilim insanları uzun uzun yıllardan beri Tahran’da büyüklüğü 7’nin üzerinde bir zelzele beklendiği uyarısında bulunuyor. Nüfusu 16 milyonu aşan kentte 6 ayrı büyük fay hattı ve 60 kadar ufak fay bulunuyor. 2020 tarihindeki bir tutanağa göre Tahran, yüksek zelzele riski bulunan mega kentler içinde ilk sıralarda yer alıyor.

RİSKLİ BİNA SAYISI 33 BİNDEN FAZLA

Nüfus yoğunluğu ve çarpık kentleşme sebebiyle ihtimaller içinde bir depremin kentte büyük can kaybı yaratmasından kaygı ediliyor.

Uzmanlara göre Tahran aşağı yukarı olarak her 150 yılda bir Richter ölçeğine göre minimum 7 büyüklüğünde bir depremle sallanıyor ve son büyük zelzele 190 sene ilkin yaşanmıştı. Tıpkı İstanbul gibi Tahran’da da uzun yıllardan beri bu mevzu dillendirilse de alınan önlemler sınırlı.

İmar yasalarının kifayetsiz kalmış olduğu kentte resmi makamlara göre 33 binden fazla bina oldukça riskli. Özellikle hastanelerin depreme oldukça dayanıksız olduğu belirtiliyor.

NÜFUS SON 30-40 YILDA PATLADI

Tahran çoğu açıdan İstanbul’a oldukça benziyor. Kırsal bölgelerde iş imkanı olmaması sebebiyle milyonlarca İranlı son 30-40 yılda başkente akın etti. Bu nedenle insanoğlu diğer yerlerde iş bulamayacakları için Tahran’dan ayrılamıyor.

Kentte 1990’larda çoğu yeşil alan imara açıldı ve yüksek kattan oluşan binalar dikildi.

Yüksek enflasyon sebebiyle İranlılar yatırımlarını gayrimenkule yapmayı tercih ediyor. Ancak çoğu bina kafi bayındır planı ve mühendislik hizmeti olmadan daracık yollar üstüne inşa ediliyor. Kaçak yapılaşma da Tahran’da mühim bir sorun.

Ayrıca büyük bir depremin Tahran’da yangın felaketlerini tetikleme ihtimali de büyük endişeye yol açıyor.