Uçaklar Gökyüzünde Neden Yavaş İlerliyormuş Gibi Görünür?

Aynı şekilde, tayyare yolculuğu yaparken de uzaktaki nesneleri çok yavaş geçiyormuş gibi hissedebilirsiniz. 8.500-10.500 metre yükseklikteki, 900-1020 km/saat hızla giden yaklaşık yolcu uçakları, size yavaşmış gibi gelebilir.

Bu durumun sebebi, tamamen bizim algımızın işleme şekliyle alakalı. Hatta literatürde bir ismi bile var.

Yakınımızdaki nesneleri, “daha hızlı” hareket ediyormuş gibi algılarız.

Örneğin, otomobilde giderken yol kenarındaki ağaçları (yakındaki nesne) hızlı, Güneş ya da Ay gibi uzaktaki nesneleri yavaş hareket ediyormuş gibi görürüz.

Oysa bir yolcu uçağı aslında bu videoda görünüyor ki olabildiğince süratli ilerliyor.

Bu durumun literatürdeki ismi ise “hareket paralaksı”.  Görüş alanınızı bir çerçeve olarak düşünün, bu çerçeve süresince durağan(durgun) bir hızla hareket eden nesneler daha yakın olduklarında, daha uzak bir mesafede olduklarından daha süratli hareket ediyorlarmış gibi algılanırlar.

İşte, bu duruma “hareket paralaksı” denir. Bu fenomen, hareket eden nesnenin kendisine göre ya da nesneye göre hareket eden gözlemciye (arabada yolculuk ederken uçağa bakan bize) göre geçerlidir. 

Görüş alanımızın yüzdesi, nesnenin hareket etmiş olduğu mesafeyi de değişik algılamamıza niçin olur.

Etkinin sebebi ise, nesnenin hareket etmiş olduğu mesafenin, bizim görüş alanımızın yüzdesine kıyasla hareket etmesiyle ilgilidir. Örneğin, yukarıdaki görselde, 100 metre uzaklıktaki bir nesne muayyen bir yönde 20 metre hareket edebilir ve görüş alanının ancak %25’i süresince hareket eder.

Ancak, ancak 40 metre uzaklıktaki bir nesnedeki 20 metrelik bir yer değiştirme, nesnenin görüş alanından tamamiyle dışarı çıkmasına neden olur. 

Kısacası, hareket paralaksı sayesinde, uzaktaki bir uçağı olmasından yavaş algılarız.

Böylece, bizlere yakın olan nesnelerin uzaktaki nesnelerden daha süratli hareket ediyormuş gibi algılarız. Bu mesafeyi belirlemek için de görsel ipuçlarını baz alırız ve hareket paralaksı oluşmuş olur.