Türkiye ve Libya arasındaki mutabakat zaptı yürürlüğe giriyor

Türkiye ve Libya içinde hidrokarbonlar alanında iş birliğinin geliştirilmesi, iki ülke kara ve deniz kaynaklarının araştırılması, geliştirilmesi ve üretimi alanında ortak projeler gerçekleştirilmesini amaçlayan Mutabakat Zaptı TBMM’ye sunuldu. 3 Ekim 2022 tarihinde Trablus’ta imzalanan mutabakat zaptına dair kanun teklifinin gelecek günlerde ilkin TBMM Dışişleri Komisyonunda, sonrasında Genel Kurul’da onaylanarak yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Bir süre ilkin Libya’daki Trablus İstinaf Mahkemesinin, ülkenin iç hukukundan meydana gelen yöntem bir nedenle, anlaşmanın askıya alınmasına dair bir karar verilmiş olduğu belirtilmişti. Ancak sonrasında Libya Petrol Bakanı Muhammed Aoun anlaşmanın geçerli bulunduğunu açıklamıştı. Libya tarafınca gelen bu açıklamalardan sonrasında Türkiye anlaşmanın onay sürecini başlattı. Bu kapsamda TBMM’ye sunulan mutabakat zaptında iki ülke arasındaki iş birliğinin iyi mi yürütüleceğine dair detaylara da yer verildi.

ARAMA, DAĞITIM VE TİCARETİ KAPSIYOR

Türkiye’nin Libya ile imzaladığı hidrokarbon mutabakat muhtırasının 30 trilyon dolarlık potansiyel taşımış olduğu belirtiliyor. Yunanistan başta olmak suretiyle Fransa ve Almanya gibi ülkelerin itiraz etmesine rağmen, antak kalma kapsamında Türkiye ve Libya iki ülkenin millî petrol şirketleri çoğu alanda ortak çabalama yürütecek. Anlaşmaya göre, Libya’daki hidrokarbonların aranması, üretimi, taşınması, rafine edilmesi, ticarileştirilmesi, dağıtımı ve ticareti ile alakalı projelerin geliştirilmesi, petrol, doğalgaz, petrokimyasallar ve rafine edilmiş petrol ürünleri üretimi ve ticareti konusu ile alakalı iki ülke iş donanması yapacak. Hidrokarbonlar alanında çift bilimsel, teknik, teknolojik, hukuki, yönetimsel ve ticari iş birliğinin geliştirilmesi de teşvik edilecek.

Mutabakat zaptının gerekçesinde “Anlaşma ile iki ülkenin kara ve deniz kaynaklarının araştırılması, geliştirilmesi ve üretimi için ortak projelerin gerçekleştirilmesi gibi adımlarla mevcut iş birliğinin artırılması amaçlanmaktadır. Ayrıca, tarafların millî petrol şirketlerinin gerçekleştirecekleri iş birliğinin önemi bir defa daha vurgulanmaktadır” denildi.

TPAO İŞ ORTAKLIĞI KURACAK

Mutabakat metninde hidrokarbonlar alanında, her iki ülkenin amme ve hususi teşekküllerin arasındaki ortaklığı güçlendirme yoluyla malumat ve ihtisas alışverişi yapılacağı da belirtildi. Diğer iş donanması alanları arasında hidrokarbon kaynaklarının geliştirilmesi ve kullanımıyla alakalı projeler, mevzuat çalışmaları da dahil, doğalgaz ve petrol piyasa yapısı ile alakalı tecrübe paylaşımı ve eğitim programlan düzenlenmesi gibi unsurlar yer aldı. Ayrıca, TPAO ile Libya Devleti Ulusal Petrol Şirketi (NOC) içinde kara ve deniz hidrokarbon sahalarında petrol operasyonları gerçekleştirmek amacıyla anlaşmalar yapacak. Her iki firmanın ortak teşebbüsler/iş ortaklıkları kurmaları desteklenecek. TPAO tarafınca haiz olunan ya da kullanılan sismik inceleme gemileri ile sondaj gemilerinin de Libya’da kullanılması anlaşmanın maddeleri içinde yer alıyor.

BOTAŞ VE TPIC DE DEVREDE

Bunların yanı sıra Libya’nın mevcut ya da ilave petrol ve gaz boru hattı sistemlerinin geliştirilmesi ve işletilmesi konusu ile alakalı da iş donanmasına gidilecek. Bu kapsamda; BOTAŞ Libya’daki projelerde vazife alacak. Turkish Petroleum International Company (TPIC) petrol ve doğalgaz, petrokimyasallar ve petrol ürünleri ticareti alanlarında iş donanması yapılacak. Anlaşmanın ‘Yatırım’ başlıklı bölümünde ise tarafların, hidrokarbonlar alanındaki yatırımları teşvik etmek için ortaklaşa çalışmaları, kendi alakalı amme ve hususi şirketlerini hidrokarbonlar alanında yatırım yapmaları hikayesinde cesaretlendirmeleri, hususi ve amme teşekküllerini hidrokarbonlar alanında etkinlik gösterecek ortak girişim ya da firmalar kurmaları hikayesinde desteklemeleri öngörülüyor.