TL mevduat faizi yüzde 50’ye koşuyor

Birol BOZKURT

Merkez Bankası, bankacılık sistemini TL’yi cazip kılacak şekilde dönüştüren adımlarına kararlılıkla devam ediyor. Uygulama emirinde meydana getirilen değişiklikle TL dönüşümlü kur korumalı hesaplarda asgari ürem zorunluluğu kaldırıldı. Böylece bankaların TL dönüşümlü kur korumalı hesaplara siyaset faizinin altında ürem verebilmesinin önü açıldı.

Bankacılık kaynakları ve ekonomistler kararın KKM’ye ilgiyi daha da azaltacağını söylerken, Merkez Bankası’nın ihtimaller içerisinde kur şoku halinde mudilere ödeyeceği kur farkı sebebiyle bir miktar riski de barındırdığı uyarısında bulundu. Ekonomistler Merkez Bankası’nın agresif ürem politikasının da desteği sayesinde TL mevduat faizlerinin yüzde 50’leri aşabileceğini söylerken, KKM faizlerinde bir miktar düşüş görülebileceği belirtiliyor.

KKM’den çıkışı hızlandıracak adım

Yapılan değişiklikle standart TL mevduat desteklenirken, KKM’ye verilen ürem cazip olmayacak. Merkez Bankası’nın siyaset faizinden düşük oranlar uygulanan KKM hesaplarında kur farkının banka tarafınca ödenecek ürem ya da kâr payından yüksek fakat siyaset faizi ile hesaplanan tutardan düşük olması halinde aradaki farkın tamamı banka tarafınca karşılanacak.

Kur farkının siyaset faizi ile hesaplanan tutardan yüksek olması halinde ise mevzubahis yardımcı tutarının, siyaset faizi ile hesaplanan ücrete kadar olan bölümü banka tarafınca ödenirken üstündeki bölümü Merkez Bankası tarafınca ödenecek.

TL’yi cazip hale getirme adımları

Merkez Bankası, Türk lirası mevduatı cazip kılmak amacıyla bir takım adım atmıştı.

Ağustos ayında menkul değer ve mecburi mukamele uygulamalarında kur korumalı hesapların TL mevduata dahil olduğu TL payı rasyosu yürürlükten kaldırılarak yerine kur korumalı hesapları TL mevduat olarak dikkate almayan ve standart mahalli para olan TL mevduatın toplam mevduat içerisindeki payını artırmayı hedefleyen yeni bir TL payı rasyosu getirilmişti.

Eylül ayında ise TL’ye geçişlerin hızlandığını yayınlayan veriler doğrultusunda reel kişiler için aylık yüzde 2 olarak belirlenen TL payı artış hedefi, yüzde 2,5’e yükseltilmişti. Ayrıca, TL’ye geçiş ve yenileme ile TL payı hesaplamalarında revizyona gidilmişti. Öte yandan, kredi akışını rahatlatmak amacıyla, ihracat, yatırım ve KOBİ kredilerinde satmaca muafiyet sınırı 50 bin TL’den 250 bin TL’ye çıkarılmıştı.

“Zorlama bir uygulamanın kalkması pozitif”

TCMB’nin KKM’yi dezavantajlı hale getirmek için adımlar atmaya devam ettiğini söyleyen Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Ünalmış, “KKM’ye ödenen asgari faizin kaldırılması ile bankaların KKM’ye ödedikleri faizler açısından elleri rahatladı.

Bu bankaların geleneksel TL mevduata dönüş hedeflerini tutturmaları için de önemliydi. Bankalar artık tutum sahiplerini KKM’den caydırma esnekliğine sahipler. Diğer yandan piyasa mekanizması haricinde zorlama bir uygulamanın daha kalktığını görüyoruz. Bu da ilaveten pozitif bir büyüme olarak algılanmalı” dedi.

“Merkez’in kur riski artabilir”

TL Dönüşümlü KKM hesaplarında asgari ürem sınırının kalkmasını doğru, yürekli ve bir parça da riskli bir adım olarak gördüklerini söyleyen Ata Yatırım Hazine Genel Müdür Yardımcısı Etem Öztekin, “KKM’den düz TL mevduata geçiş hedefini de göz önünde tuttuğumuz bir ortamda bankalarca KKM’ye ödenen ürem oranlarının düşürülmesini beklemek sürpriz olmaz.

Son 4 haftadır KKM bakiyesinin küçük adımlarla da olsa aşağıya geldiğini gözlemliyorduk zaten. Muhtemelen TL eğilimi daha yüksek olan TL KKM mudilerine ödenen KKM ürem oranlarının aşağıya çekilip, düz TL mevduat ürem payı ile arasındaki makas açılarak, TL mevduata geçişin istenilen düzeyde olup olmayacağı takip edilecek.

KKM’den çıkışların daha büyük tutarlarda olması isteniyorsa atılması ihtiyaç duyulan adımlardan bir tanesiydi bu. Öte yandan ihtimaller içerisinde bir kur şoku yaşanması halinde TCMB’nin mudilere ödeyeceği kur farkı eskiye göre daha çok olacağı için bir parça riski de içerisinde barındırıyor diyebiliriz” diye konuştu.

TL mevduat faizleri artıyor

Merkez Bankası tarafınca açıklanan ağırlıklı yaklaşık TL mevduat faizi rakamlarına göre 15 Eylül haftasında bankalarca uygulanan 3 ay vadeli TL mevduat faizi payı yüzde 41,87 olarak açıklanmıştı. Ancak ekonomistler Merkez Bankası’nın 21 Eylül’de almış olduğu 500 baz puanlık ürem artışı kararının sonrasında TL mevduat faizlerinin tekrar yükselişe geçtiğini söylüyor.

Geçtiğimiz hafta yüzde 35 civarında tavsiye edilen faizlerin bu hafta yüzde 40’lar düzeyinde önerilmeye başlandığı belirtiliyor. Her bankada değişik ürem oranları olsa da yaklaşık TL mevduat faizleri yüzde 30 ile yüzde 45 arasında değişiyor. Ekonomistler atılan adımların ve siyaset faizinin de etkisiyle önümüzdeki süreçte TL mevduat faizlerinin yüzde 50’yi geçebileceğini söylüyor.

KKM’de düşüş sürüyor

Eylül ayının ortasında Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, 6 aya kadar vadeli kur korumalı mevduat (KKM) hesapları için mecburi mukamele payı yüzde 15’ten yüzde 25’e yükseltilmişti. Geçen gelen düzenlemeyle ise kur korumalı hesapların TL mevduat sayıldığı komisyon uygulaması sona erdi. Bu düzenlemelerin etkisiyle KKM’lerin gerilediği izlenmişti. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, kur korumalı mevduat toplamı geçen hafta 26 milyar TL düşüşle 3,31 trilyon TL oldu. Dolar cinsi karşılığı ise 123 milyar doların dibine geldi. KKM’de son bir ayda 101,4 milyar TL’lik düşüş gerçekleşti.