Prof. Dr. Aykaç: Tünel kalıp sistemi ile yapılan evleri tercih edin

Gazi Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü’nde tedris üyesi Prof. Dr. Sabahattin Aykaç, Kahramanmaraş merkezli 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki depremlerin büyük yıkıma neden olduğu Kahramanmaraş ve Hatay’da araştırmalarda bulundu.

Depremde yıkılan ve hasar gören binalarda araştırma yapan Prof. Dr. Aykaç, “Bir yapı yıkılmadıysa ‘Bu sağlamdır’ deniliyor. Hayır, bunu mutlaka söyleyemezsiniz. Bu evet bir ihtimal iyi bir göstergedir. Ancak bilhassa depremin dayanımı düşük yapılar üstündeki tesiri birazcık daha herhangi bir olaydır. Bu talih bir daha verilmeyebilir. Yeni binalarda ise biz göçme olmadıysa ‘bina görevini yerine getirmiş’ olarak değerlendiririz. Çünkü biz binaları tasarlarken binaları göçmeyecek şekilde tasarlarız. Ancak mesken yapılarında ağır hasarları göze alırız. Yani 500 yılda bir gelecek en büyük depremde biz binanın ağır hasar almasını göze alırız, yeter ki göçmesin. Bu, şu demek zelzele olduktan sonrasında insanoğlu içerisinden canlı çıksın” diye konuştu.

‘ÖLÜMCÜL HATA’

Sağlam yapının tasarımının, üretiminin ve denetiminin iyi olması icap ettiğini söyleyen Prof. Dr. Aykaç, “Sizin projeniz istediği kadar iyi olsun üretim aşamasında birtakım detaylara uyulmuyorsa bunlar ölümcül sonuçlar oluşturabiliyor. Örnek vermek istersem bizim taşıyıcı elemanlarda kullandığımız etriyeler (betonarme yapılarda kolon, kiriş gibi taşıyıcı sistem elemanlarının boyuna donatılarını saran, inşaat çeliğinin bükülmesiyle elde edilmiş bir sargı donatısıdır) var. Bu etriyelerin de kancaları vardır. Siz bu kancaları halk dili ile 45 aşama değil de 90 aşama yapmış olduğunuz anda o etriyeyi dilediğiniz kadar sık yapın hiç bir yararı olmayacaktır ve ölümcül bir hatadır. Çünkü artık o etriye o kolonu sargılayamaz, parçalanmanın önüne geçilemez” dedi.

Aykaç, bunun yanı sıra beton harcının içerisine karıştırılan oldukça oranda suyun da çekince arz ettiğine dikkat çekti.

‘TOKİ’NİN TÜNEL KALIP BİNALARI YIKILMADI’

Depremlerde birden fazla binanın yıkılmasına karşın TOKİ binalarının yıkılmamasını ise inşaatların tünel kalıp sistemlerine makul yapılmasından kaynaklı bulunduğunu vurgulayan Aykaç, “Evet yıkılmayan TOKİ’nin evleriydi; fakat TOKİ’nin evlerinden tünel kalıp olan binalar yıkılmadı. Tünel kalıp bina şu demek; bizim binalarımız binlerce ton ağırlığındadır. 5 bin ton ağırlığındaki bir binaya taraftan gelecek depremin ağırlığı da bin ton civarındadır. Siz 5 bin ton ağırlığındaki bir kütleyi kürdan gibi sıska kolonlara oturtursanız ve bu esnada taraftan da bin ton gibi büyük qüç verirseniz o binanın ayakta durmasını bekleyemezsiniz. Çökme neredeyse kaçınılmazdır. Bunun önüne geçmenin yolu ise yapılarda bolca perde kullanmaktır. Betonarme perde şu demek; kolonun uzun kenarı, dar kenarının minimum 6 katı ise biz ona betonarme perde diyoruz. Bunların yatay yüklere yani zelzele yüküne karşı direnimi oldukça iyi. Tünel kalıp sistemlerde ise hepsi perdedir. Orada kolon denen bir şey yok. Kapı üstlerinde oluşan kirişciklerde oluşan hasarları biz esasen biliyoruz. Dolayısıyla kapı üstündeki kirişin parçalanmasının hiç bir önemi yok. Çok huzurlu yerine konabilir. Ev alırken hiç bir şey bilmiyorsanız tünel kalıp sistemi ile inşa edilen evleri tercih edin” diye konuştu.

‘TAŞIYICI SİSTEM MALİYETİ YÜZDE 30’

Prof. Dr. Aykaç, bu sistemin maliyet açısından da oldukça ekonomik olduğuna dikkat çekerek, “Benim artık güçlü inancım şu; biz konutlarımızı da hastaneler gibi derhal kullanacak şekilde tasarlamalıyız ki bu şekilde bir zelzele olduğunda yurttaş binasını yeniden kullanabilsin. Dolayısıyla böylelikle oldukça büyük bir krizin de önüne geçebiliriz. Burada şu denilebilir, ‘Siz bunu yaptığınızda ekonomik açıdan zor değil mi?’. Emin olun ki hala oldukça ekonomiktir. Bakın, sıradan mesken türü yapılarda, bir konutun toplam maliyeti içerisindeki taşıyıcı sistemin maliyetinin payı yüzde 30 civarındadır. Esas parayı biz fayansa, boyaya yani görüntüye harcıyoruz. Zaten taşıyıcı sistem toplamda oldukça bir şey oluşturmadığında biz o yüzde 30’luk bölümü yüzde 31 yaparak bunu oldukça huzurlu sağlayabiliriz. Dolayısıyla burada kimse ‘Bu ekonomik değil’ gibi bir iddiada bulunamaz” dedi. (DHA)