Deprem öncesi depremi yok sayan düzenleme

İnşaatların sağlam zemine yapılıp yapılmadığını yayınlayan zemin etütlerinin denetimiyle alakalı mevzuatın müteahhitlere daha oldukça para kazandıracak şekilde değiştirilmiş olduğu ortaya çıktı. İki büyük zelzele felaketinin yaşandığı 6 Şubat’tan yalnızca 37 gün ilkin değiştirilen yönetmelikle, zemin etütlerinin doğru yapılıp yapılmadığı mevzusundaki kontrol yetkisi, işin uzmanı olan yerbilim mühendislerinden alınıp inşaat mühendislerine verildi. Böylece müteahhitler, isterlerse ikinci bir mühendise ücretsiz olarak bütün projenin denetiminden görevli olan inşaat mühendisine zemin etüdünü de onaylatabilecek.

DANIŞTAY’A İPTAL DAVASI

Müteahhidin maliyeti düşecek, fakat inşaatın zemininin sağlam olup olmadığı mevzusundaki riskler artabilecek. Düzenlemenin iptali için önceki gün Danıştay’a dava açıldı. Dava dilekçesinde, yeni düzenlemenin bilhassa İstanbul’daki binalar için büyük risk oluşturacağı uyarısı yapıldı.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 23 Aralık 2022 tarihinde Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği’nde yapmış olduğu değişiklikle zemin etütlerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı konusu ile alakalı yerbilim ve jeofizik mühendislerinin kontrol zorunluluğu yumuşatıldı. Denetim için istenirse dışarıdan hizmet alınacak ya da inşaat mühendisinin onayı kafi olacak. Yeni düzenlemeyle, yerbilim mühendisinin ‘sağlam’ diye rapor verdiği zeminin harbiden sağlam olup olmadığına inşaat mühendisi karar verebilecek.

İNİSİYATİFE BIRAKILDI

Jeoloji Mühendisleri Odası (JMO) yönetmeliğin acilen durdurulması ve iptali için Danıştay’a açmış olduğu dava dilekçesinde, “Zemin ve temel etütlerinde denetimin yapılıp-yapılmamasına dair yetki ve repertuvar yapı kontrol kuruluşlarının inisiyatifine bırakılmıştır” denildi.

Sağlam bina için zemin yapısı önemli

Danıştay’a verilen dava dilekçesinde, aşağı yukarı 2 aydır yürürlükte olan yeni düzenlemenin, zelzele beklenen İstanbul dahil çoğu kentte zemin etütlerin yapı kontrol kuruluşları tarafınca denetlenmemesine yol açmış olduğu iddia edildi. Düzenlemenin acilen iptal edilmesi istenen dava dilekçesinde, “40 bini aşkın insanımızı kaybettiğimiz son depremler de göstermektedir ki yapıların yıkılması ya da oldukça ağır hasar görmesinin ana sebeplerinden biri zeminin özelliğidir. Zemin ve temel etütlerinin işin uzmanı yerbilim mühendisleri tarafınca denetlenmesi hayati önemdedir” denildi.