Afrika’nın dünyaya açılan büyülü sesi: Youssou N’Dour

Senegalli dünyaca meşhur şarkıcı, besteci ve laf yazarı Youssou N’Dour, 13 yaşlarında başladığı kariyerinde 20’den fazla albüm ve sayısız işbirliğiyle Afrika’dan dünyaya oluşturulan en meşhur seslerin başlangıcında geliyor.

Senegal’in başkenti Dakar’da doğup büyüyen N’Dour, Neneh Cherry ile 1993’te seslendirdiği “7 Seconds” parçasıyla dünyaca üne kavuştu.

Parça o devre müzik listelerini alt üst ederken, N’Dour, Peter Gabriel, Sting, Wyclef Jean gibi isimlerle “World Music (dünya müziği)” türünün en mühim temsilcileri arasına girdi.

Kariyerinde 20’den fazla albüme imza atan 63 yaşındaki sanatçı, 5 kez Grammy Müzik Ödüllerine aday gösterildi, 1993’te “Egypt” adlı albümüyle “en iyi dünya müziği albümü” branşında Grammy aldı.

Farklı müzik tarzlarından isimlerle yapmış olduğu sayısız işbirliğinin yanı sıra N’Dour, Senegal siyasetinde mühim görevlerde bulundu.

N’Dour, 2012’de cumhurbaşkanı seçiminde adaylığını koydu, o seçimde başa gelen Macky Sall hükümetinde Turizm Bakanı olarak vazife yaptı.

Akabinde cumhurbaşkanlığı danışmanlığı görevine getirilen ve hala bu göreve de süren N’Dour, bunun yanı sıra aktivist kimliğiyle de adından laf ettirdi.

Nelson Mandela’nın özgür kalması için 1985’te konser veren N’Dour, Uluslararası Af Örgütü ve Birlemiş Milletler ile de muhtelif projeler yönetti.

N’Dour, 2000’lerin başlangıcında Afrika kıtasının internete erişmesi için bütün kıtayı içine alan “Joko Project” adlı girişimi başlattı ve “Birima” projesiyle de dar gelirlilere mikrokredi elde eden sistem kurdu.

Afrika’nın dünyada maksimum tanınmış sanatçılarından biri haline gelen N’Dour, şarkılarında Senegal kültürü ve tarihine geniş yer verdi.

Şarkılarının tamamına yakınını mahalli dil Volofçada söyleyen sanatçı, Senegal’in meşhur dans müziği Mbalax’ın tanınmasına da öncülük etti.

“Ben Afrika’nın sesiyim.” diyen, bugün hala etken müzik yaşamına süren N’Dour, Senegal’in dünyaya oluşturulan esrarengiz sesi olarak değerlendiriliyor.

“Müzik tutkum yüzünden Gambiya’ya kaçtım”

N’Dour, müzik kariyeri, aktivist yönü ve geçen yıl Türkiye’de verdiği konsere dair AA muhabirinin sorularını yanıtladı.

Müzikle iç içe bir çocukluk geçirdiğini belirten N’Dour, babasının başta şarkıcı olmak istemesine karşı çıktığını söyledi.

Bu hayalini gerçekleştirmek için bigün evden kaçtığını özetleyen N’Dour, şu şekilde devam etti:

“Babam okula gidemediği için benim eğitim almamı doktorluk, öğretmenlik gibi bir meslek seçmemi oldukça istiyordu fakat benim içimde de müthiş bir müzik aşkı vardı. Ben gene de gizliden gizliye müzikle uğraştım. 13 yaşlarında arkadaşlarımla, hiç kimseye haber vermeden Gambiya’ya gittik. Orada değişik bir müzik ortamı bulunduğunu duymuştuk. Tabii babam Dakar’da polise gidiyor ve beni bir halde Gambiya’da buluyorlar. Dayım o devre sanat mektebinde müdürdü, benim müzik mevzusundaki kararlığımı görür görmez sanat okuluna gitmemi öneri etti. Babam da içerisinde ‘okul’ kelimesi geçmiş olduğu için derhal kabul etti. Onun tek hayali benim bir halde okula gitmemdi. Böylece müziğe 13 yaşlarında adım atmış oldum.”

“7 Seconds kariyerimin dönüm noktası”

Profesyonel müzik kariyerinin başlangıcının dünya müziği türünün doğuşuna muadil geldiğini belirten N’Dour, bu noktada Sting, Peter Gabriel, Paul Simon gibi isimlerle çabalama fırsatını bulduğunu dile getirdi.

N’Dour, müzik kariyerinin en mühim ve ufuk açıcı işbirliğini de 2005’te çıkardığı “Egypt” albümüyle yaptığını söyledi.

Mısırlı Fathy Salama Orkestrası ile kaydedilen albümde hem geleneksel hem de akustik enstrümanlar kullandıklarını anlatım eden N’Dour, albümün “en iyi dünya müziği albümü” branşında Grammy kazandığını hatırlattı.

N’Dour kariyerindeki dönüm noktasının ise İsveçli şarkıcı Neneh Cherry ile 1993’te seslendirdiği “7 Seconds” parçası bulunduğunun altını çizerek, “7 Seconds, dünya müzik listelerinde 1 numaraya yerleştiğinde kendimle harbiden gurur duymuştum. 7 Seconds, ülkemin müziğini dünyaya tanıtmamda adeta bir köprü oldu, kariyerimde bambaşka kapılar açtı.” dedi.

“Afrika, iklim değişikliğini ilkin kendi arasında tartışmalı”

N’Dour, iklim değişikliğinin etkilerine dikkati çekmek için Fransız şarkıcı Christophe Mae ile küresel ısınma sebebiyle buzullarda tek başına kalan bir kutup ayısının öyküsünü özetleyen “L’ours” adlı parçayı da seslendirdi.

Afrika’nın iklim değişikliğinin etkilerini ciddiye alması icap ettiğinin önemini vurgulayan N’Dour, şu şekilde devam etti:

“Afrika iklim değişikliği tartışmalarının bizzat içerisinde yer almalı zira bu artık bütün dünyayı ilgilendiriyor. Uluslararası girişimler, zirvelerden ilkin iklim değişikliğinin Afrika’daki etkilerini kendi arasında ele almalı. Halkı fakat maksimum gençleri bu hususta bilinçlendirmemiz gerekiyor. Rüzgara, güneş enerjisine sahibiz, ziraat alanlarımız var, suyumuz var. Eğer toplumu bu hususta bilinçlendirebilirsek Afrika iklim değişikliğinin etkileriyle daha kolay başa çıkabilir.”

N’Dour, Afrika’nın besin kriziyle de yüz yüze kaldığına dikkati çekerek, bunun için gençlerin ziraat alanında istihdamına teşvik eden projelere gereksinim bulunduğunu kaydetti.

Ünlü şarkıcı, “Gıda kriziyle mücadelede formül kolay ya yediğinizi üreteceksiniz ya da ürettiğinizi yiyeceksiniz.” dedi.

Youssou N’Dour, geçen yıl Ankara’da verdiği konserin iki ülke arasında değişik bir kapı araladığına inandığını belirterek, “Türkiye ile Senegal arasında oldukça fazla ekonomik işbirliği var fakat kültür alanında birlikte çalışmamız lazım.” ifadesini kullandı.