4.7 milyarlık navlun geliri yabancıya gitti

AYSEL YÜCEL

İthalattaki düşüş sebebiyle Avrupa’dan boş geri dönmek mecburiyetinde kalan Türk taşımacı sıkıntıya girdi, bunu fırsat bilen yabancı araçlar taşımalarda payını artırdı.

Türk araçları 2018’de 2.7 milyar euro navlun geliri elde ederken, 800 milyon euroluk navlun hasılatını ise yabancı araçlar kaptı. Türkiye’nin navlun hasılatından maksimum payı alan ülkeler ise Bulgaristan, Romanya, Gürcistan ve İran oldu.

Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND), 2018 Aralık ayı karayolu nakliyat istatistiklerini açıkladı. Türk araçlarının 2017 Aralık ayında 111 bin 953 tane olan ihracat nakliyat sayısı, 2018 yılı Aralık ayında yüzde 6 düşüşle ile 104.840 tane olarak gerçekleşti.

Türk araçlar 2018 yılı toplamında bundan önceki senenin aynı dönemine göre yüzde 1 düşüş ile 1.231.752 tane nakliyat yaptı. Yabancı araçların ise 2017 Aralık ayında 31.642 tane olan nakliyat sayıları, 2018 yılı aralık ayında yüzde 5 düşüşle 29.922 tane oldu. Yabancı araçlar 2018 yılı toplamında bundan önceki senenin aynı dönemine göre yüzde 5 gelişme ile 351.279 tane nakliyat gerçekleştirdi. Türk ve yabancı araçlar 2018 yılı toplamında bundan önceki sene ile aynı ölçüde kaldı ve 1.583.031 tane ihracat taşıması gerçekleştirdi. İhracat taşımalarının yüzde 78‘i Türk, yüzde 22’si ise yabancı plakalı araçlar ile yapıldı. Ancak, ihracat taşımalarımızda yüzde 48 oranında büyük bir paya haiz olan Irak ve Suriye’yi hariç tuttuğumuzda, Türk araçların bundan önceki yıla göre yüzde 1 artış yaşarken yabancı araçlar ise yüzde 6 artış sağladı.

Binlerce Türk plakalı vasıta yük bulmakta zorlanırken…

Konuyla alakalı izahat yapan UND İcra Kurulu Başkan Vekili Erman Ereke, Türkiye’nin mal ihraç etmek için lojistik hizmeti ithal etmek zorunda kaldığını belirterek, “Yabancıların ihraç nakliyat sayılarını takribi ücretlerle çarptığımız zaman, senelik 800 milyon euroya yakın bir meblağ ortaya çıkıyor. Binlerce Türk plakalı vasıta yük bulmakta zorlanırken, bu döviz geliri yurtdışına gidiyor. Oysa ki, bu taşımaları da Türk araçları yapabilse yakıt ve personel gibi çoğu kalemde ödeyeceği vergilerle ekonomiye de büyük katkı sağlayabilir” dedi.

İthalat taşımalarında yabancı payı yüzde 33’e çıktı

İhracat taşımalarında ekonomik ve politik nedenlere bağlı olarak birtakım pazarlarda düşüş yaşanırken birtakım pazarlarda ise ciddi anlamda artış oldu.

Suriye’ye meydana getirilen taşımalarda 21 düşüş yaşadı. Irak pazarında ise 2017’ye oranla yüzde 1 artış görülüyor. Suriye’deki düşüş Orta Doğu ülkeleri toplamını da etkilediği için bu bölgede yüzde 5 düşüş gerçekleşti.

Türkmenistan’daki mevcut projelerin tamamlanması ve aynı ölçekte yeni projeler olmaması sebebiyle bu ülkeye meydana getirilen taşımalarda yüzde 48 oranında ciddi düşüş yaşandı.

Öte taraftan Özbekistan taşımalarında ise yüzde 58 oranında artış sağlandı. BDT ülkelerine meydana getirilen taşımalarda mühim bir yere haiz olan Rusya Federasyonu’na bakıldığında, ‘uçak krizi’ sonrası düzelen ilişkilere bağlı olarak taşımalarda yüzde 81 oranında artış kaydedildi. Altyapı yatırımları ve devam eden inşaat projelerinin artması ile birlikte, ihracat taşımalarında Ukrayna’ya yüzde 44, Moldova’ya da yüzde 32 artış oldu.

2018 senesinde ithalatta yaşanmış olan düşüş sebebiyle ithalat taşımalarında genel toplamda yüzde 10 düşüş olduğu görülüyor. Ancak, ithalat taşımalarında yabancı araçların payını yüzde 33’e çıkardığı dikkat çekiyor.

Batı’dan boş dönüşler yüzde 300 arttı

Türk araçlarının Avrupa’dan boş dönüş rakamlarındaki hüzünlü artış dikkat çekti. Türkiye’ye boş giriş sayısını artıran yabancı araçlar ihracat yükünü kaparken, Türk taşımacılar ise ihracat yükünü taşıdıkları Avrupa’dan büyük ölçüde boş döndü. Özellikle ağustos ayında döviz kurunda yaşanmış olan değişimlerden sonrasında ithalat taşımalarında büyük düşüş yaşandı. Türk araçlarının bilhassa Avrupa ülkelerinden boş dönüş sayılarının ciddi miktarda arttığı görülüyor. Yerli nakliyecilerin, Avrupa ülkelerinden boş dönüş oranında yüzde 75 artış yaşandı. Batı Avrupa’da ise artış payı yüzde 300’ü aştı. 2018’de aylık 70 bin Türk plakalı vasıta kendi ülkesine boş dönüş yaptı.

Avrupalı TIR’lar Türkiye’ye boş girdi, dolu çıktı

2018’de Türkiye’ye aşağı yukarı 1 milyon vasıta boş giriş yaptı. Yabancı araçlar boş girişlerini yüzde 34 artırdı. Bunların başlangıcında 28 bin adetle Gürcistan, 26 bin adetle Bulgaristan ve 19 bin adetle Romanya araçları geliyor. bu araçları Makedonya, Sırbistan, Ukrayna ve Moldova takip ediyor. Rusya ve Azerbaycan da boş girişlerini artıran ülkeler arasında. Ülkeye boş giriş sayısını maksimum artıran ülke ise yüzde 174 artış oranıyla Sırbistan oldu. Rusya ise yüzde 107 artışla boş giriş sayısını maksimum artıran ikinci ülke oldu. Türkiye üstünden meydana getirilen transit taşımalarda Türk ve yabancı araçlarının İran, Irak, Gürcistan, Azerbaycan, Bulgaristan, Romanya, Yunanistan başta olmak suretiyle komşu ülkelere nakliyat yapmış olduğu görülüyor. Transit taşımaları Türkiye üstünden yapan araçlara bakıldığında İran, Bulgaristan ve Gürcistan gibi komşu ülkelerin ağırlıkta olduğu görülüyor. Moldova, Almanya ve Azerbaycan ise transit taşımalarda payını maksimum artıran ülkeler.