İleri Yaşta Kemik Erimesinden Korunmak İçin Dikkat Etmeniz Gerekenler

Kemik erimesi (osteoporoz), bir travma ya da yüke karşı kemiğin direncinde azalmaya ve bunun kararında kırıkların ortaya çıkmasına niçin oluyor. Yıllar geçtikçe her insan kemik kütlesini birmiktar kaybediyor ve bu nedenden dolayı de yaş ilerledikçe osteoporoz daha yaygın görülüyor. Bayanlarda menopozdan sonraki birinci yıllarda kemik erimesi hızlanıyor.

Memorial Şişli Hastanesi Geriatri (İleri Yaş Hastalıkları) Bölümü’nden Uz. Dr. Yıldıray Topçu, kemik erimesi (osteoporoz) ile ilgili malumat verdi.

Kemik erimesi kemikleri gözenekli ve kırılgan hale getiriyor

Kemik erimesi ileri yaş ya da muhtelif hastalıklar sebebi ile kemik hacminin azalması ve kemik mikro mimarisinin bozulması kararı kemik kırılganlığının artması ile karakterize bir kemik hastalığıdır. Osteoporoz ya yeni kemik oluşumu azaldığından ya da kemik yıkımı arttığından ya da her iki nedenden dolayı ikisi ortasındaki istikrar bozuk çıktığında ortaya çıkar. Osteoporozda kemikler daha gözenekli hale gelir. Kemik yapım-yıkım hücrelerinin rakamları azalır ve yerlerini yağ hücreleri almaya adım atar Bu da kemikleri daha ince ve kırılgan hale getirmektedir. Kemikler bir travma karşısında daha azca dirençli olur ve kolaylıkla kırılır.

Menopoz sonrası bayanlarda kemik erimesi daha hızlı oluyor

Doğal süreçte özellikle 30’lu yaşlar sonra yaşın artması ile beraber kemik dokusunda vakitle bir norm azalma olmaktadır. Bu azalma ek faktörler varlığında kritik eşiği geçerse osteoporoz gelişmektedir. Menopoza kadar bayan cinsiyet hormonu östrojen kemikleri korur. Kemik erimesi menopoz sonrası östrojendeki azalma kararı bayanlarda kemik kaybını daha da hızlandırır ve kemik erimesi bayanlarda daha sık görülür. Osteoporoz büyüme riskini artıran birden fazla aktif bulunmaktadır. Cinsiyet haricinde en değerli risk etkeni ileri yaştır. Romatoid artrit suretiyle romatizmal hastalıklar, diyabet, hipertiroidi, hiperparatiroidi, beslenme ve gıda emilim bozuklukları, steroid kullanımı, multipl myelom suretiyle kimi hastalıklar, erken menopoz, sigara kullanımı, genetik yatkınlık, özellikle erken yaşlarda sedanter (hareketsiz) ömür, D vitamini eksikliği suretiyle çoğu aktif kemik erimesine niçin olabilmektedir.

Osteoporoz çoklukla alemet vermez

Osteoporozu erken belirleme etmek ve tedavi etmek kıymetlidir. Osteoporoz çoklukla kırık gelişinceye kadar bir alemet vermez. Bazen uzunlukta kısalma, kamburlukta artış suretiyle fizikî değişimler hasta ya da hasta yakınları tarafınca ayrım edilebilir. Gençliğine nazaran uzunluğunda 4 cm’den fazla kısalma, kamburluk ve öne eğilme, gücü yüksek olmayan bir travma ile beklenmeyecek halde kemikte kırık oluşması alemet ve bulgular ortasında sayılabilir.

Kemik erimesi tanısı kemik mineral yoğunluğu testi ile konuyor

Enerjisi yüksek olmayan bir travma ile kırık gelişmesi halinde osteoporoz akla gelmelidir. Teşhis çoklukla kemik mineral yoğunluğu ölçümü ve klinik hikayenin birleştirilmesi ile konulur. Erişkinlerde kemik yoğunluğunun genç yetişkin bireylerin kemik yoğunluğu payı ile karşılaştırılarak elde edilmiş T skoru bedelleri baz alınarak tanıya gidilir. Bilhassa 65 yaş ve üzeri bireyler için kemik yoğunluğu testi (kemik dansitometrisi) önerilmektedir. Kemik mineral yoğunluğu en oldukça kemik mineral dansitometre aygıtı (Dexa) ile ölçülmektedir. Kantitatif tomografi (QCT) ile de kemik mineral yoğunluğu ölçülerek tanıya gidilebilir. Uygun öykü olduğunda standardize yapılmadan tanıya gidilebilirken verilen tedavinin takip edeni için tekrardan de kemik mineral yoğunluğunun ölçümü faydalı olmaktadır.

Tedavi kişinin diğer rahatsızlıklarına nazaran planlanıyor

Yeterli D vitamini, kalsiyum ve protein alımı sağlandıktan ve kişinin fiziki durumunun elverdiği seviyede idman yapıldıktan sonra bir kadro ilaçlar tedavide kullanılmaktadır. Bu ilaçların bir bölümü temel olarak kemik yıkımını azaltarak bir bölümü da yeni kemik imalini artırarak etki göstermektedir. Haftalık, aylık alınabilen oral kemik erimesi ilaçları olduğu üzere, senelik serum usulünde, 6 ayda bir insülin suretiyle subkutan uygulanan ya da tekrardan insülin suretiyle günde bir defa kullanılan kemik erimesi ilaçları vardır. Kişinin klinik hikayesi, fonksiyonel durumu, böbrek yetmezliği durumu ve ek rahatsızlıklarına bağlı olarak hasta ile bir arada makul bir tedavi programı oluşturulmaktadır.

Kemik erimesi önlenebilen bir rahatsızlıktır

Sağlıklı alışkanlıklar edinerek kemik erimesinin önüne geçilebilir. Sağlıklı bir kemik metabolizması için kalsiyum oldukça değerlidir. Bu nedenle süt, yoğurt, peynir suretiyle kalsiyum içeren yiyeceklerin sık tüketildiği bir beslenme biçimi kemiklerin kuvvetli bulunmasına katkıda bulunur. Kalsiyuma ek olarak, kâfi D vitamini kıymetlidir. D vitamini, bağırsaklardan kalsiyumu emmek ve kemiklere iletmek için gereklidir. D vitamininin oldukça büyük bir bölümü güneş ışığının (UV ışınları) sayesinde deride üretildiği için yazları dışarıda güneş altında gereğince zaman geçirmeyi gerektirir. Kemik ve kas kütlesini kuvvetli tutabilmek için sistemli hareket edilmeli ve idman yapılmalıdır.

Kaynak: (BYZHA) – Beyaz Haber Ajansı