Deniz Berktay ile Kuzeyden notlar: ‘Soykırım için özür dileyin’

Ukrayna’daki Sovyet döneminden de devamlı Sovyet işgali diye bahsediyorlar hatta Sovyetler Birliği’nin bugünkü Batı Ukrayna’yı Polonya’dan alıp Sovyet Ukraynası’na bağlamasını bile Sovyet işgali olarak değerlendiriyorlardı. Sorucevap kısmında onlara şunu sordum: “Son zamanlarda, devlet destekli çevrilen filmlerde de Sovyetler’in bugünkü Batı Ukrayna topraklarını Polonya’dan alması, Sovyet işgali olarak adlandırılıyor. Batı Ukrayna’da Sovyetler’den önce, Polonyalılar vardı. Sovyetler’in orada yaptığını devamlı işgal olarak adlandırınca, onlardan önceki yönetimi de meşru saymış olmaz mısınız? Zaten Polonya milliyetçileri de orayı kendi toprakları sayıyor. Yarın bir de Polonya milliyetçileriyle uğraşmayasınız. “Bu sorum üzerine, akademisyen kıpkırmızı oldu. Fakat sakinliğini koruyarak bu şekilde bir şeyin olamayacağı cevabını verdi. Yanımda oturan diğer bir akademisyen kulağıma “Sizi kutlama ederim” diye fısıldadı, uzun zamandır hep kendi aralarında konuştuklarından, asla bu şekilde bir problemin gelebileceğini tahmin etmemişler.

Tarihsel geçmiş

Kastettiğim dönem, Sovyetler Birliği’nin 1939’da bugünkü Batı Ukrayna topraklarını Polonya’dan alarak Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’ne bağladığı dönemdi. Bunu Sovyet yönetimi Moskova’nın çıkarlarını düşünerek yapmış olsa da sonuç olarak bugün o toprakların Ukrayna’da olması bu sayededir. 1941’de Almanlar SSCB’ye saldırınca bu topraklar bu sefer de Nazi işgalinde kaldı. O dönemde buralarda bir öbek Batı Ukrayna milliyetçisi, Nazilerden bağımsız şekilde Sovyet kuvvetlerine ve Polonya milliyetçilerine karşı çatışmaya girişti. Batı Ukrayna’da birden fazla Polonyalı sivil öldürüldü (Volin Katliamı). Polonyalılar da buna birden fazla Ukraynalıyı katlederek yanıt verdi.

Anma günü

İşte geçenlerde Polonya yönetimi, Ukrayna’ya, bu vakaları Polonyalılara karşı işlenmiş soykırım olarak kabul etmesi ve özür dilemesi çağrısında bulunmuş oldu (tam da Ukrayna’nın Rusya’yla savaşta olduğu bir sırada). Polonya’da milliyetçi çevrelerin girişimiyle beş sene ilkin bu olayların soykırım olduğuna dair bir yasa kabul edilmiş ve 11 Temmuz, “soykırımı anma günü” olarak belirlenmişti.

Polonya, Ukrayna’daki Batı yanlılarına yardımcı olageldi ve Rusya karşısında Ukrayna’ya yardımcı sundu. Fakat bunun da “kardeşçe” duygularla yapılmadığını geçen haftalarda Polonya’nın Ukrayna’dan tahıl ithalini yasaklaması, sonrasında da bu özür talebi, oldukça net gösterdi.

Ukrayna da tıpkı Türkiye gibi geçiş yolları üstünde bulunan ve bu nedenden dolayı hem doğudan hem de batıdan tehdit edilen bir ülke. Buradaki yönetimlerin de tıpkı bizim gibi düşmanın düşmanının babalarının oğlu olmadığını görmesinde yarar var.

[email protected]