Evini kaybeden depremzedeye bir darbe de bankalardan

Didem Barut

MALATYA – 6 Şubat tarihinde 11 ilde yıkıma yol açan depremin ardından, mesken kredisi kullanarak aldıkları evlerini kaybeden ve ayakta kalan evlerini sigortalatmak isteyen binlerce kişinin başı şu sıralar bankalarla ve sigorta şirketleriyle dertte. Bir tarafta depremden ilkin Zorunlu Deprem Sigortası yaptıran fakat mesken kredisi kullandığı için DASK’ın yapmış olduğu ödemeyi alamayanlar öteki yanda da depremden sonrasında evini bütün tehlikelere karşı güvenliğini sağlamak için sigortalatmak isteyenler var.

‘SİGORTA ŞİRKETLERİ RİSK ALMAK İSTEMİYOR’

Deprem bölgesinde bulunan şehirlerde mesken sigortası yaptırmak ya da yenilemek isteyen depremzedeler için yeni bir tatbik başladı. Zorunlu Deprem Sigortası dışında evlerini ve eşyalarını bütün tehlikelere karşı güvenliğini sağlamak için mesken sigortasına yönelen bölge halkı çoğu prosedürün içinde adeta boğuluyor.

Deprem bölgesinde istemli mesken sigortası yani ev ve evin içinde bulunan bütün eşyaları deprem, su baskını, yer kayması gibi tabii afetler ile yangın, hırsızlık gibi çoğu riske karşı güvenliğini sağlamak isteyenlere yeni şartlar getirildi. Buna göre Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın zelzele sonrası yapmış olduğu araştırma kararında verdiği hasar raporu, evin iç ve dış cephesinin fotoğrafları, kolon ve kirişlerin görselleri isteniyor. Acente tarafınca istenen belgeler sisteme yüklendikten sonrasında şayet sigorta şirketinin genel müdürlüğü onay verirse mesken sigortalanabiliyor.

Deprem bölgesine hususi olarak meydana getirilen bu uygulamayı değerlendiren ve süreç ile ilgili kademe derece malumat veren Malatya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanvekili sigortacı Ayhan Altunok bu yeni şartları şu şekilde aktardı; “Sigorta şirketleri depremin derhal sonrasında istemli mesken sigortaları için düzgüsel işleyişin dışında bir süreç başlattı. Sigortalanacak hasarsız konutlar için evin içinin ve dış cephesinin bulunmuş olduğu görseller, bakanlık tarafınca meydana getirilen araştırma kararı verilen hasar belirleme durumunu yayınlayan belgenin sigorta acentesine ibrazı mecburi hale getirildi. İstenen belgeler sisteme yükleniyor ve şayet sigorta şirketinin genel müdürlüğü onay verirse mesken sigortalanıyor. Deprem öncesinde mesken sahibi ya da kiracı istediği güvence bedeli doğrultusunda yaşamış olduğu konutu sigortalayabiliyordu. Bu tatbik depremden kaynaklı yapılıyor. Çünkü bölgede risk devam ediyor. Sigorta şirketleri de risk almak istemiyor. DASK yani mecburi zelzele sigortası için bu şekilde bir koşul yok.”

’25 KASIMDAN ÖNCE YAPILAN DASK POLİÇELERİNİZİ GÜNCELLEYİN’

Sigortacı Ayhan Altınok 6 Şubat öncesinde mesken sigortası yaptıran vatandaşa düşük meblağlarda güvence bedelleri ödendiğini ve bu durumun Malatya başta olmak suretiyle bölgede mağduriyet yarattığını aktarıyor. Ayhan Altunok, evlerin reel değerinde ve brüt metrekareler üstünde sigortalanması, güvence bedellerinde engelleme yapılmaması icap ettiğini aksi taktirde ihtimaller içinde bir risk karşısında hasarı karşılamaya yönelik ödenecek sigorta bedelinin aktüel rakamların oldukça altında olacağını belirtti.

Altunok, “İhtiyari mesken sigortası yapılırken reel kıymet üstünden sigorta yapılmalı. DASK tarafınca verilen güvence bedeli kesinlikle istemli mesken sigortası ile reel değerine tamamlanmalı. Örneğin DASK’ın 200 bin lira sigorta bedeli ile sigortaladığı konut, istemli mesken sigortası ile desteklenmeli. Teminat bedeli brüt metrekare üstünden hesaplanırsa kimse mağdur olmaz. Evin içinde bulunan eşyalarda sigortalanırken aktüel değerler göz önünde bulundurulmalı. Sigorta yaptırırken iki üç lira noksan olsun düşüncesiyle teminattan kısmak büyük hata. Ayrıca artık hepimiz DASK yani Zorunlu Deprem Sigortasını yaptırsın. 188 bin konutun bulunmuş olduğu Malatya’da 6 Şubat öncesine kadar 106 bin 340 mesken zelzele sigortası yaptırmış. Az bir nispet bu. Sigortanın önemini maalesef acı bir deneyimle öğrendik. Acente sahibi arkadaşlarla yaptığım görüşmelere göre belirteyim ki depremden sonrasında DASK’a istek artmış. 25 Kasım’dan ilkin meydana getirilen DASK poliçeleri de aktüel değerler üstünden tekrar yapılmalı” diyerek uyarılarda bulundu.

EVİNİ KAYBEDEN DEPREMZEDEYE BİR DARBEDE BANKALARDAN

Depremzedelerin yaşamış olduğu problemler yalnızca sigorta şirketleriyle de kalmıyor. Konut kredisi süren fakat evi ağır hasar alan ya da yıkılan depremzedelere DASK tarafınca yatırılan güvence bedeli ödemesini ‘daini mürtehin’ yani birinci alacaklı olan bankalar alıyor. Hem evlerinden hem de sigorta bedelinden olan depremzedeler ise kara kara düşünüyor.

Kredi başvurularında mecburi hale getirilen zelzele sigortasının bankaların verdikleri kredi bedelini garantilemek amacıyla yapıldığını söyleyen Altunok, “Vatandaş ev almak için bankalardan mesken kredisi kullanıyor. Konut kredisi süren fakat yaşanmış olan felakette ağır hasar alan ya da yıkılan konutlar için DASK’ın yapmış olduğu ödemeyi birinci alacaklı yani krediyi veren banka alıyor. Özetleyecek olursak kredi kullanılarak alınan mesken zelzele sebebiyle ağır hasar aldıysa DASK tarafınca hasar dosyasına ait yatırılan ödemeyi kredinin çekilmiş olduğu banka alıyor, depremzedeye hiç bir ödeme yapılmıyor. Banka birinci alacaklı olduğundan kullandırmış olduğu kredi bedelini kurtarmak istiyor. Bankalar esasen kredi kullandıracağı vakit kendisini güvence dibine almak için zelzele sigortasını mecburi kılıyor” dedi.

‘EVDEN DE OLDUK HAKKIMIZ OLAN PARADAN DA’

Zorunlu Deprem Sigortası ödemeleri kapsamında taraflarına yatırılan ödemeyi almak için bankaya giden Arif Patlar adlı şahıs yaşamış olduğu şaşkınlığı, “Aldığımız ev kredinin geri ödemesiyle birlikte 2 milyonu buluyordu. Evimiz depremde ağır hasar aldı ve 10 gün sonrasında yıkılacak. DASK Zorunlu Deprem Sigortası olan ev sahiplerine ödeme yapıyor diye bankaya geldik. Ama bizim payımıza düşen ödemeyi banka almış olduğu için eli boş dönüyoruz. Konut kredimiz olduğundan bizlere rastgele bir ödeme yapılmayacağını söylediler. Biz sigortanın bir hayrını görmedik. Evden de olduk, hakkımız olan paradan da” laflarıyla dile getirdi.