Bir Kara Delik, Yıldızı Yutarken Tespit Edildi

Çoğumuzun bilmiş olduğu suretiyle kara delikler, ışığın bile çekim gücünden kaçamayacağı kadar ‘ağır’ yapılardır. Bu nedenle uzayın bu ‘hayaletleri’ diyebileceğimiz kara delikleri fakat ve fakat çevresindeki nesnelere tesirini gözlemleyerek belirleme edebiliyoruz. Geçtiğimiz gün NASA, Amerikan Astronomi Topluluğu ile gerçekleştirdiği bir konferansta Hubble Uzay Teleskobu’nun bir kara deliğin çevresindeki bir yıldızı ‘yutarken’ tespit edildiğini açıkladı.

Paylaşılan bilgilere ve temsili görsellere göre kara deliğin yörüngesine giren yıldız, kara deliğin çekim gücüne kapılarak parçalanmaya başladı. Arkasında bir kuyruk oluşan yıldız, parçalanma miktarı arttıkça tamamen ortadan kayboldu ve yerini kara deliğin etrafında dönen sıcak, kozmik bir bulutsuya bıraktı.

Kara deliğin yıldızı parçaladığı olayın aşamaları şu şekildeydi:

• Yıldız, kara deliğe haddinden fazla yaklaşıyor.
• Yıldızın dış atmosferindeki gazlar kara deliğin çekim gücüne kapılarak bir kuyruk oluşturuyor.
• Yıldız, çekim kuvveti ile tamamiyle parçalanıyor.
• Yıldızdan geriye kalan bulutsu, kara deliğin etrafında halka şeklinde bir bulutsu oluşturur. Bu bulutsu, zaman içinde tamamiyle kara deliğe gömülür ve uzaya şaşırtıcı oranda fer ve ışınım yayar.

Söz mevzusu olay, Dünya’dan aşağı yukarı 300 milyon fer yılı uzaklıkta gerçekleşti. Doğal olarak Hubble tarafınca elde edilmiş veriler pek de Hollywood yapımlarındaki kara delik-yıldız çarpışmaları gibi gözlemlenmedi.

 NASA, Goddard YouTube kanalı üstünden bulgu hakkında bir video paylaştı fakat keşif, insan gözünün göremediği ultraviyole ışığın incelenmesi ile gerçekleştiğinden videodaki vakası canlandıran temsili sahneler yer alıyor.

NASA’nın kara deliğin yıldızı yuttuğu keşfe dair paylaşmış olduğu video

Kayıtlara AT2022dsb olarak geçen bu olay, öncelikle 1 Mart 2022‘de, Tüm Uzay Otomatik Süpernova Araştırması (ASAS SN) dahilinde yeryüzünde bulunan bir teleskop ağı ile belirleme edilmişti. Olayın tespitinin sonrasında Hubble, odağını bu yöne çevirdi ve daha oldukça ayrıntı elde edilebilmesini sağladı. Yani yöntem olarak vaka yeni keşfedilmedi fakat detaylar, 1 sene süresince toplanan verilerin analizinden sonrasında paylaşıldı.

Peki bu bulgu ne işe yarayacak?

Astronomi Topluluğu’ndan Peter Maksym, star yutan kara delikleri gözlemlemenin düzgüsel şartlarda oldukça zor olduğunu, yeni keşfin bu noktadaki farkının ise bir sene süresince veri toplamaya devam edilmiş olması bulunduğunu anlatım ediyor. Maksym, mevzubahis vakası bilinen ile bilinmeyenin kesiştiği nokta olarak açıklıyor. Ayrıca mevzubahis vakayla alakalı veri toplanmaya devam edildiğini de belirtelim.