Acil durum desteği bekleniyor! Uyarı geldi, kenti kurtarmanın tek yolu bu

Depremin etkilediği illerde endüstri de ciddi zarar gördü. Bazı organize endüstri bölgelerinde fabrikalar çöktü, ağır hasar alanlar oldu. Bazı illerde hasar fazla olmasa da haftalar devam eden üretim duruşları yaşandı. Fabrikalar çalışabilecek durumda olsalar ya da ufak onarımlarla üretime hazır hale gelseler de çalışacak işçi bulamadılar. Depremzede çalışanlar, haliyle işe dönemediler. Büyük bölümü illerinden ayrıldı. Otel yıkılmaları sebebiyle bölgede gezim sektörünün toparlanması, öteki sektörlere göre daha uzun vakit alacak. Köylerdeki ufak aile işletmelerinde ağılların çökmesi kararı tahminlere göre yüzbinlerce ufak baş hayvan telef oldu. Yemlikler göçük altında kalmış olduğu için köylüler ellerinde kalan hayvanlara yem bulamadı, fırsatçılara üçte bir fiyatla satarak elden çıkardılar.

Birçok uzman kuruluş depremin yaratabileceği ulusal hasıla kaybı, hasarın giderilmesi için lüzumlu masraflar için tahminlerde bulunuyor. ABD’li yatırım bankası JP Morgan yalnızca hasar ziyanı için 25 milyar dolar masraf gerekeceği tespitini yaptı. Morgan Stanley, direkt olarak mesken hasarına ilişkin maliyetin 24 milyar dolar civarında olduğunu, ama bu rakamın ilave birtakım maliyetler düşünüldüğünde 38 milyar doları bulabileceğini öngördü. Bu hususta en mühim çalışmayı yapan TÜRKONFED, 10,5 milyar dolarlık GSYH kaybı, 3 milyar dolarlık işgünü kaybı hesapladı. Konut ve öteki maliyetlerle beraber toplam 84 milyar dolarlık bir masraf gerekeceğini tahmin etti. Reuters’ın hesaplamalarına başvurduğu ekonomistler depremin GSYH’ye tesirini 0.6 ila 2 puan içinde yitik olarak hesapladı.

ÇALIŞANIN DEPREMZEDE OLMASI AYAKTAKİ İŞLETMEYİ DE DUDURDU

İllerde duruma gelince… En büyük tesir Hatay’da yaşandı. İl yöneticilerinin verdiği bilgiye göre bu ilde bin 500 ufak ölçekli, yan endüstri niteliğindeki işletmeden bin 400’ünün binasında, iş yerinde çökme oldu. Bu vaziyet büyük endüstri işletmelerini de durdurdu. Binaların görece kuvvetli oluşu, inşasında zelzele riskinin dikkate katılması sebebiyle büyük yapınak binalarındaki hasar konutlar kadar olmamakla birlikte, bütün bölgede çalışanların depremzede haline gelmesi sağlam, ayaktaki işletmeleri bile durdurdu. Birçok yönden yardımcı isteği olmakla beraber iş enerjisini bölgede güvenilir barındırabilmek için konteyner isteği acele talepler listesinin başlangıcında geliyor. Antakya OSB Başkanı Tahsin Kabaali, personel mevzusu ile alakalı oldukça büyük sıkıntı yaşadıklarını vurguladı. Kabaali “Tesisler çalışmaya başlamış olacak ama ben kendi fabrikamdan misal vereyim; 215 çalışanımdan yalnızca 60’ı burada, geri kalanları yok” dedi.

Bölgedeki iş örgütleri, Adana, Osmaniye gibi birtakım illerde üretime dönüldüğünü, kısa duruşların yaşandığını ama birtakım illerde zelzele öncesi kapasiteye dönüşün bir ay kadar vakit alacağını söyledi.

Fiziki hasarlar (bina ve makine), işgücü kayıpları, tedarik zincirinin kopması, alacak–verecek ödemelerinin durması gibi çoğu yönden sıkıntılar yaşanıyor. Bölgede sanayinin, üretimin ayağa kaldırılabilmesi ve zelzele öncesi kapasitelere ulaşabilmesi için hususi önlemlere gereksinim var. Birçok ilde kurumlar halen kapalı. Yetkililere ulaşma zorlukları var. Bölgede üretim kayıplarını belirleme etmek için çalışmaların başladığı belirtildi. Bu çabalama bittiğinde kaybın bütün boyutları tam anlamıyla görülebilecek. Ön hasar belirlenmesi için Ekonomi Gazetesi bir çabalama yaptı. Elde edilen bulgular il il şu şekilde:

■ DEPREMLERİN VURDUĞU İLLERDE SANAYİNİN DURUMU

ANTAKYA

KÜÇÜK SANAYİ YOK OLDU OSB’Yİ DAĞLIK ARAZİ KORUDU

Depremde en büyük maddi yitik Antakya’da yaşandı. Küçük endüstri işletmeleri yerle bir olurken, dağlık arazide kurulu Organize Sanayi Bölgesi yıkımdan azca hasarla kurtuldu.  Antakya OSB Başkanı Tahsin Kabaali, “İlk kez OSB’nin dağlık bir alanda ve şehrin haricinde olmasının yararını gördük” dedi. Antakya OSB’de tesislerin 20 Şubat pazartesi itibariyle çalışmaya başlayacağını belirten Kabaali, personel mevzusu ile alakalı oldukça büyük sıkıntı yaşadıklarını vurguladı. Kabaali “Tesisler çalışmaya başlamış olacak ama ben kendi fabrikamdan misal vereyim; 215 çalışanımdan yalnızca 60’ı burada, geri kalanları yok” dedi.

Antakya Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO) Başkanı Hikmet Çinçin de ufak sanayinin ‘tamamen yıkıldığını’ söyledi. Çinçin, “Antakya’nın endüstri gereksinimlerini gideren buradaki yan endüstri işletmelerden bin 500’ünün bin 400’ü göçük altında kaldı. Yan sanayinin tekrardan çalışması ve ayağa kalkması için bağışlama ve uzun vadeli kredi lazım. Hızla, geçici, palyatif çözümlere gereksinim var, zira yan endüstri olmadan ana endüstri gereksinimlerini gideremez. Bunun için de ciddi şekilde konteyner kurulumu ile yan sanayiyi bir halde faaliyete sokmamız gerekiyor. Sonuç olarak cıvatacı, tornacı, perdeci, elektrikçi, kablocu, döşemeci ayağa kalkmadan Antakya’da sürdürülebilir bir hayat olası değil. OSB’nin yüzde 95’i ayakta ama burada da insan kaynağı sıkıntısı var. Hem mavi hem de beyaz yakalı personeli garanti dibine almamız gerekiyor. Fabrikaların tek başına ayakta kalması bir şey anlatım etmiyor” dedi.

FABRİKALAR PERSONELİNİ KAYBETTİ

Depremin ilk günlerinde limandaki büyük yangınla dikkat çeken, Hatay’ın kumsal ilçesi İskenderun’da bilhassa kumsal kesiminde denize dolgu üstünde tesisleri bulunan çelik üreticilerinde hasar ortaya çıktı.  İlçedeki durumu özetleyen İskenderun Ticaret ve Sanayi Odası (İTSO) Başkanı Levent Hakkı Yılmaz, depremde İTSO’nun 2 meclis üyesinin hayatını yitirdiğini, birisinin eşi ve iki çocuğuyla beraber vefat ettiğini söyledi. Yılmaz, “Halen insanoğlu korkudan kapalı mekanlara giremiyor. Sanayide hasarlar var, derhal faaliyete girmesi beklenemez. Pek oldukça yapınak personelini kaybetti, yakınlarını kaybedenler, kenti terk edenler var. Bunların tekrardan rayına girmesi vakit alacak” dedi.

KAHRAMANMARAŞ

TÜRKOĞLU OSB’DE 8 İŞLETMEDE AĞIR, 18’İNDE HAFİF ASAR MEYDANA GELDİ

Türkoğlu OSB Başkan Yardımcısı Furkan Bayazıt, OSB’de hepsi tahsisli 30 tane endüstri parseli bulunduğunu, inşaat durumunda 4 işletme yer aldığını belirterek, “Bu parsellerdeki firmaların mevcut durumları göz önüne alındığında 8 tanesi ağır hasarlı, 18 tanesi hafifçe hasarlıdır” dedi. OSB’de toparlanma ve hızla tekrardan üretime dönüş için yardımcı isteyen Beyazıt, “TSK, DSİ ve KGM başta olmak suretiyle Kamu Kurum ve Kuruluşlarındaki vasıta ve gereçlerin fabrikalardaki çalışmalara yardım etmesini bekliyoruz. Süreç ile alakalı bir yol haritası çizilerek depremzede sanayicilere hasar süreçleriyle bilgilendirme yapılmasını istiyoruz” diye konuştu.

Daha ilkin ilde sanayinin durumu ile alakalı basına açıklamalar yapan İstanbul Tekstil Ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği (İTHİB) başkanı ve Kahramanmaraş merkezli Kipaş Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı olan Ahmet Öksüz, “Kahramanmaraş’ta vaziyet oldukça kötü. Çöken oldukça yapınak ve hasar alan oldukça yapınak var. Yaraların sarılması oldukça vakit alacak” dedi. Kahramanmaraş Ticaret Borsası (KTB) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Narlı’nın fabrikası da yıkılanlar arasında.

MALATYA

TÜM FABRİKALARDA HASAR OLDU, ÜRETİM DURDU, DURUM AĞIR

Depremde yakınlarını da kaybeden Malatya Ticaret ve Sanayi Odası (MTSO) Başkanı Oğuzhan Ata Sadıkoğlu da kentteki bütün fabrikalarda zarar meydana geldiğini söyledi. Sadıkoğlu durumu şu şekilde anlattı:

“Maalesef depremden zarar görmeyen bir işletme bile yok. Fabrikaların yüzde 25’inde çökme vb. zararlar mevzubahis olsa da hammadde ve makine zararıyla tamamı zarar gördü. Şu an üretim tamamiyle durmuş durumda. Siparişler de haliyle durdu. Üretim ve ihracattaki düşüş payı yüze 100. Birçok çalışan da aileleri ile beraber kentten ayrıldı.  İşçi bulmakta zorlanıyoruz. Firmaların bir işçiyi yetiştirmesi oldukça kolay. İşçiyi burada tutalım desek barınma amaçlı konteynerler oldukça pahalı. Büyük işletmeler gene bunu tedarik eder ama ufak işletmeler için bu oldukça zor. Devletin bu hususta ufak sanayicilere konteyner desteği vermesi gerekiyor ki çalışanlar tekrardan Malatya’ya dönsün ve barınma sorunu ortadan kalksın. Mevcut şartlarda gelmesi oldukça güç. İşçi bulamama kısa ve uzun solukta oldukça büyük problem olacak. Kalıcı mesken olursa 1-2 ayda eskiye döneriz. Diğer yandan ‘yaraları saracağız’ deniliyor ama bu yaralar iyi mi sarılacak bilen yok. Devletin ne yapacağını bilmiyoruz ve bu hususta izahat bekliyoruz. Bu sıkıntılı süreci de en süratli şekilde atlatmak yardımcı bekliyoruz. Önce 2 sene ödemesiz faizsiz kredi desteği sayesinde firmaların tekrardan ayağa kalkması sağlanmalı. Tadilatlar için de yardımcı gerekiyor. SGK mevzusu ile alakalı da yardımcı sağlanmalı ve gerek görülürse 1 sene süresince asgari ücret desteği verilmeli. Vergi ödemeleri de 1 sene süresince alınmamalı. Firmalarımızın çek-senet ödemeleri de var. Bu hususta da bir yardımcı verilmeli ki firmalarımız yarın problemler yaşamasın.”

ADIYAMAN

10 FABRİKA BÜYÜK HASAR GÖRDÜ, İŞÇİLER AYRILDI

Adıyaman OSB Başkanı Abdulkadir Çelenk toparlanmak ve üretime adım atmak için çalıştıklarını söyledi. Çelenk, ilde sanayinin durumu ile alakalı şunları söyledi:

“Adıyaman OSB oldukça büyük zarar aldı. 10 yapınak da büyük çaplı zarar gördü. İşçilerin birçoğu da gitti. Burada tutmak için seferberlik başlattık. 120 bin şahıs öteki illere gitti. Konteyner şehir kurulursa bu problem çözülmüş olur. En azca 4 bin benlik konteyner kente ihtiyacımız var. Barınma sorunu çözülürse üretime başlarız. Bu sene OSB’de hedefimiz 27 bin istihdamdı. Adıyaman’ın yok olmaktan kurtarmanın tek yolu da OSB. Şu an 22 binin üstünde şahıs istihdam ediliyor. Bu bakımdan barınma sorunu acilen çözülmeli. Toparlanabilmemiz için de finansal yardıma oldukça fazla ihtiyacımız var. İşletmelere düşük faizli 2 sene ödemesiz kredi desteği verilmesi de bu süreyi kısaltacaktır.”

GAZİANTEP

BÜYÜK ÇAPLI HASAR OLMADI AMA ÜRETİME 15 – 20 GÜN ARA VERİLDİ

Gaziantep OSB Başkanı Cengiz Şimşek, işletmelerde depremden kaynaklı ufak çaplı zararlar meydana geldiğini söyledi. Şimşek, “Gaziantep, çarkların devamlı döndüğü bir endüstri şehri. Depremden kaynaklı oldukça şükür işletmelerde büyük çaplı bir zarar oluşmadı. Ancak ufak çaplı hasarların yanısıra makinelerde arızalar meydana geldi. Kimi fabrikalarda makineler bozuldu, kimilerinde de yer değiştirince ayarlar bozuldu. Üretime yedi gün ara vermek zorunda kaldık. Böyle bir aranın sonrasında da bir makineyi kapattıktan sonra tekrardan açıp kaldığımız yerden devam edemiyoruz. Tekrardan ısınması, ayarların tekrardan yapılması ve aynı ürün standardını sağlamak zorundayız. Bu da takribi 15 günlük bir süreç. Şubat sonuna kadar da düzeltip Mart ayıyla 6 Şubat öncesi kapasiteye ulaşmayı ümit ediyoruz. Diğer yandan 1 aylık bir ara işletmeler oldukça uzun bir süre. Gaziantep her vakit devletinin yanısıra ve ülke ekonomisine kıymet katan bir şehir. Yaşanan felaketin sonrasında birtakım yardımcı sunar koşul oldu. Bu anlamda bankalardan pozitif ayrımcılığın yanısıra bağışlama ya da düşük faizli kredi destekleri işletmelerin yükünü azaltacaktır” dedi.

KİLİS

YIKILAN FABRİKA YOK

100 tane fabrikanın etkenlik gösterdiği Kilis’te organize endüstri bölgesinde yıkılan yapınak olmadı. Kilis Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Sönmez, Kilis’in depremden etkilenen öteki illere göre daha iyi durumda bulunduğunu söylemişti. Sönmez, “Yıkılan bir fabrikamız yok. Bölgede elektrik var, doğalgaz yok. Üretim yapılamıyor. Depremin yaralarını sarmak için ve maksimum etkilenen yerlere yardım ulaştırmak için uğraş veriyoruz” demişti.

Kilis Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Hacı Mustafa Celkanlı da depremden ziyan olan işletmelerin çabucak ayağa kalkması için taleplerini şu şekilde sıraladı:

“6 Şubat 2023 tarihinden ilkin düzenlenmiş çekler hakkında bankaların düşük faizli, 6 ay ödemesiz kredi açarak, çek karşılığının alıcıya kredi karşılığı bankalarca ödenmesini istiyoruz.  Deprem bölgesindeki 10 ilde 6 Şubat 2023 tarihinden ilkin gerçekleşme etmiş ve bu tarihten sonra gerçekleşme edecek su, doğalgaz, elektrik faturalanın ödemesi Ağustos ayı sonuna kadar faizsiz ertelenmeli.  Bu kentlerde su, doğalgaz, elektrik faturalarındaki ünite fiyatlan yüzde 50 indirimli olarak uygulanmalı.  Deprem bölgesindeki illerde kiracı ise 2 bin TL, ev sahibi ise 5 bin TL uygulanacak kira yardımı ev sahibi ya da kiracı bulunmasına bakılmaksızın 5 bin TL olarak uygulanmalı. İş yerlerine de kira yardımı yapılmalı. Bu illerde BAĞ-KUR primleri de devlet tarafınca karşılanmalı. Sanayici ve iş insanlarının gerçekleşme eden SGK primlerine yüzde 50 tenzilat yapılmalı” dedi.

DİYARBAKIR

YIKILAN FABRİKA YOK, HAFTA BAŞI ÜRETİME BAŞLANDI

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası başkanı Mehmet Kaya, kentte yıkılan yapınak olmadığını söyledi. Kaya, “Sadece ağır hasar görmüş ya da yıkılacak olan binaların altındaki işyerlerimiz var. OSB’lerimizde veya büyük işletmelerimizde problem yok. Bizdeki işletmelerimizin mühim bölümü sağlam ve hafta başı itibariyle faaliyete başladılar. Bir problem yok. Gerek odamıza kayıtlı ve gerek Esnaf odasına kayıtlı işletmelerimizde ufak onarımlar gerektiren durumlar var.

Bir hafta tamamiyle hem işçinin gelmemesi hem de depremin yarattığı ruhsal nedenlerden kaynaklı tamamiyle durduk. Sivil koordinasyon kadrosunun hem valilik hem de AFAD ile işbirliği sağlamasıyla işletmeler faaliyetlerine başladı. Üretim ve ihracatımızda ülke olarak kayıplar var. Şu anda ise bürokratik ve fiziki anlamda üretilenin ihraç edilmesi ve piyasaya sunulması ile alakalı problemler devam ediyor. İhracatımıza ve bölge dışı satışımıza ciddi anlamda yansıyacak. Rakamsal bir şey söylemek için erken. Bu ayın tamamlanması ve geçen senenin aynı devri ve bundan önceki ay rakamları ile ortaya çıkacaktır.

Birkaç adımın atılması doğrusu eski kapasitemize dönmemizi sağlayacak. Faaliyete geçen işletmelerde yüzde 20 iş gücü kaybı var. Deprem sebebi ile oluşan korku ve göçten kaynaklı. Bunların aşılması gerekiyor. Ayrıca mal tedariği sorunu var. Çeşitli yardımcı sunar ile bunlar hızla çözülebilir. İş-Kur bölgede yaşanacak iş gücü göçünün önüne geçebilir. Bir öteki ise İşletmelere faizsiz kredi desteği sağlanması gerekiyor.”

ADANA

SANAYİ TESİSLERİ BÜYÜK HASAR GÖRMEDİ, ÜRETİME DEVAM EDİYOR

Adana depremde lojistik transfer merkezi olarak mühim rol oynadı. İldeki Şakirpaşa Havaalanı ile İncirlik Hava Üssü, yurt içi ve yurt dışından uçakla gönderilen kurtarma ekipleri ve yardım malzemelerinin, ağır hasar görmüş illere sevk edilmesinde büyük katkıda bulundu. Gelen yardım malzemelerinin bir bölümü direkt olarak öteki illere sevk edildi, bir bölümü da depolara alınıp ayrıştırıldıktan sonra gönderildi. Şehirde amme ve hususi sektöre ait 200 bin metrekare depo alanı kullanıldı. 

Adana Valisi Dr. Süleyman Elban, “Adana yaralarını saran ilk il oldu ve işi biten takım ve ekipmanı derhal ağır hasar görmüş illere sevk ettik” dedi. Hasar tespitinin devam etmiş olduğu ilde şu ana kadar aşağı yukarı 70 ağır hasar, 400’e yakın orta hasar, 2 bin 200 azca hasar ve 7 bin hasarsız bina belirleme edildiğini açıklayan Vali Elban, endüstri tesislerinde ise üretime mani olacak bir vaziyet yaşanmadığını açıkladı.

Adana iş dünyası ise afet bölgesindeki 11 ilde ekonominin ayağa kaldırılması için atılacak adımlarla alakalı olarak; kısa çabalama ödeneğinin yürürlüğe girmesi, yapılacak yardımlarda bu şehirlerdeki şirketler ile iş yapan ama bu bölgede olmayan firmaların da göz önünde bulundurulması icap ettiğini dile getirdi.

OSMANİYE

OSB’DE TESİSLER AÇIK, ÇALIŞANLAR İŞE GİTMİYOR

Osmaniye’de OSB ve ufak sanayide işler sürdürülmeye çalışılırken, çalışanların işe gelmemesi sebebiyle problem yaşanıyor. Osmaniye OSB Bölge Müdürü Musa Gönül, tesislerin tekrardan çalışmaya başladığını ama fabrikalarda problem olmamasına karşı personel sorunu yaşandığını açıkladı.

Yaklaşık 160 evin yıkıldığı ilde ayakta kalan binalara halen girilmiyor. İlk tespitlere göre orta hasar görmüş ve ağır hasar görmüş bina sayısının oldukça fazla olması, insanları binalardan uzak tutuyor. Bu ilde 3 bin 500 – 4 bin mesken ihtiyacı olduğu belirtiliyor. Konteyner şehir için çalışmalar sürüyor.

ELAZIĞ

OSB’DE ZARAR YOK, YOĞUN GÖÇ ALIYOR

Elazığ Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı İdris Alan, kentte 2020 senesinde gerçekleştirilen depremden kaynaklı depreme hazırlıklı oldukları için büyük çaplı bir zarar yaşanmadığını kaydetti. Alan, “Çok şükür OSB’de zarar olmadı. Yavaş yavaş da düzeliyor. Ancak demografik yapıda değişiklikler oldu. Dışarıdan 70-80 bin kadar göç aldık. Kentte barınma ve ulaşım sorunu var. Bunun çözülmesi gerekiyor. Elazığ, depremin yaşandığı 10 kentle de tecim yapan bir şehir. Buralarda da çek-senetle tecim yapılıyor. Bu hususta ödeme sıkıntısı yaşıyoruz ve bu hususta bir yardımcı verilmesi gerekiyor. Düşük faizli ya da bağışlama desteği sayesinde Elazığ, tekrardan eski günlerine dönecektir” diye konuştu.

Kısmen etkilenen illerden Şanlıurfa ve Mersin’de de fabrikalarda mühim bir hasar meydana gelmedi. Üretim devam ediyor.

NE BEKLİYORLAR?

Deprem bölgesinden sanayiciler, iş örgütü başkanları üretimin zelzele öncesi kapasitelere dönebilmesi için yapılacaklar yanı sıra, aylar, seneler sürecek etkilerine karşı da önlemler alınmasını istiyor. En mühim yardımcı kalemleri finansal destek, çalışanların depremzede olması sebebiyle işgücü kaybı, göçüne karşı bölgede acele güvenilir konteyner kentler yaratılması ve borçlar, giderler yönünden yapılabilecekler olarak öne çıkıyor. Ekonomi Gazetesi’ne meydana getirilen açıklamalara göre dile getirilen talepler şöyle:

■Finansal destek, uzun vadeli kredi ve yapılandırma kolaylıkları

■Firmalara çalışan sayısı kadar zimmetli konteyner verilmesi

■Deprem öncesi düzenlenmiş çekler için bankaların düşük faizli, ödemesiz devre içeren krediler açması

■Deprem öncesi gerçekleşme etmiş ve bu tarihten sonra gerçekleşme edecek su, doğalgaz, elektrik faturalanda tenzilat ve erteleme

■İşyerleri için kira yardımı

■BAĞ-KUR primlerinin devletçe karşılanması

■SGK primlerinde indirim

■Sigorta şirketlerinin süreci hızlandırması için hasar belirleme tutanaklarının süratli ve kalifiye kişiler tarafınca yapılması, faal bir uzlaştırmacı kurum

■Depremzede çalışanların iş hukuku açısından durumlarının netleştirilmesi

■Tüm depremzede çalışanlara işsizlik maaşı bağlanması

■Dışarıdan gelecek işçilerin maaşlarına ayrıca yüzde 50 oranında işsizlik maaşı bağlanması

■Kapanmamış teşvik belgelerinin minimum 3 sene uzatılması

■Firmaların nakit akışı bozulmayacak şekilde alacak, borç, kredi, çek senet alacak ve borçları kurala bağlanması

■Tarım ve hayvancılık işletmelerine, çiftçilere yem desteği

■Yeni bayındır gereksinim duyulan yerlerde kesinlikle zemin etütleri yapılması.

KENTSEL ALANIN %6,6’SI HASAR GÖRDÜ

Yapısal mühendislik ve afet riski azaltma alanlarında küresel olarak etkenlik yayınlayan Miyamoto International, 7,8 ve 7,5 büyüklüğündeki depremlerin yarattığı yıkımı NASA uydularından alınan veriler eşliğinde çözümleme etti. Miyamoto uzmanları ilk depremin zeminin 1 km aytında gerçekleşmesi sebebiyle oldukça şiddetli hissedildiğini vurguladı. Kentlerin zelzele öncesi ve sonrası görüntülerini karşılaştırarak hasar görmüş binaların kapladığı alanı hesaplayan analistler, en büyük hasarın gerçekleştiği şehir merkezlerini yüzde 76,2 ile Kahramanmaraş’ın Ekinözü ve Malatya’nın Yeşilyurt ilçe merkezleri olarak belirlendi. Ekinözü’nde 1,25 km2’lik kentsel alanın 0,84 km2’si hasar görürken, Yeşilyurt’ta da 0,61 km2’lik alanın 0,41 km2’sinde felaket yaşandı. Deprem bölgesindeki bütün kentsel alanlarda hasar payı ise yüzde 6,6 olarak hesaplandı.

■ DEMOGRAFİK YAPI KORUNARAK, ÜRETİM DEVAM ETMELİ  

Otelleriyle, depremzedelerin mağduriyetini azaltmak için ilk gününden itibaren depremzedelere kapılarını açan Antalya iş dünyası, resmi kayıtlara göre, Antalya’ya 140 binin üstünde depremzede geldiğini kaydetti. Bunun yanı sıra kendi imkanları ile bölgeye gelerek, gerek yakınının yanısıra gerekse kendi imkanlarıyla şehirde kalan depremzedeler de bulunduğunu aktaran iş dünyası, kurulabilecek çadır ya da konteyner gibi geçici yerleşim alanları, Antalya’da geçici yerleşim alanları yaratmak yerine, zelzele bölgesinde bu kapasiteyi yaratmanın en sürdürülebilir çözüm olacağının altını çiziyor. Deprem bölgesinde bütün yerleşim yerlerine yaygınlaştırılmış kalıcı konutlar ve konteyner kentler inşa etme hamlesine girişilmesi icap ettiğini vurgulayan iş dünyası, “İnsanlar yaşadıkları yerlere yakın tutulmalı. Yerleşik hafızayı unutmalarına izin verilmemeli. Bu bölgeler kadim yerleşim alanlarıdır. Bölgenin demografik yapısı korunmalı. Bölgede güvenilir hayat alanları oluşturularak, üretimin devam etmesi sağlanmalı. Ekonomik potansiyeli yüksek olan bölgenin üretim gücü ayakta tutulmalı” yorumunu yapıyor.