‘Afgan kadınlarını yalnız bırakmayın’

SEYHAN AKINCI- Afganistan’da Taliban kadınların ve kız evlatlarının eğitim haklarını yasakladığını duyurdu önce, sonrasında da çabalama hayatında olmalarına izin verilmeyeceğini ekledi yasaklarına. 2023’e kadınların ve kız evlatlarının okula gidemediği bir ülke olarak girdi Afganistan… Bu karar üniversitelerde öğretimlerini sürdüren adamların dersleri boykot etmesi ve bir üniversite profesörünün TV’de katılmış olduğu canlı yayında gözyaşlarıyla diplomasını yırtması haricinde bir tepkiyle karşılanmadı. Coğrafya kaderdi bir ihtimal de… Biz de 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nü kutladığımız ve kadın dayanışmasının sesini bir kez daha duyacağımız günde lafı Afganistanlı hanım yayıncı Brishna Aazem’e verdik: “Kız evlatları ve kadınlar, artık evlerinin bir köşesinde oturmuş, yalnızca belirsiz geleceğe bakıyorlar…”

Brishna Aazem

*Afganistan’da Taliban’ın yönetimi ele geçirmesiyle birlikte kadınların eğitim hakkı elinden alındı. Afgan bir hanım olarak neler hissediyorsunuz?

Çok üzgün olmamız doğal. Başka bir şey beklenebilir mi? Özellikle okuyan, geleceğine, ailesine ve halkına umut besleyen kız evlatları ve kadınlar, artık evlerinin bir köşesinde oturmuş, yalnızca belirsiz geleceğe bakıyorlar…

*Bu temel hak karşısında hanım hareketlerinden politikacılara kadar bu aşama sessiz kalınmasını iyi mi yorumluyorsunuz?

Bu soru her Afgan hanım tarafınca soruluyor, internasyonal cemiyet niçin sessiz? Bunların yalnızca dünyanın büyük ülkelerinin oyunları bulunduğunu farz ediyoruz. Amaçlarına ulaşmak için Afgan hanımlarını feda ediyorlar. Şu anda dünyadan o denli oldukça geri çekildik ki şimdi bu durumla birlikte çaresizliğimiz daha da artıyor.

*Bir Afgan hanım yayıncı olarak yolculuğunuzu bizimle paylaşabilir misiniz?

Arkadaşım Bebe Najia Ayazi ve ben 2016’da Kâbil Üniversitesi’nde öğrenciyken “Afghan Child’s Book” adında bir çocuk yayını kurmaya karar verdik. Bu alanda oldukça az çalışma yapıldığı ve toplumun ciddi ihtiyacı olduğu için bunu yaptık. Öte taraftan mesleği yayıncılık olan bir ailede büyüdüm. Ağabeyim Dr. Ajmal Aazem, Afganistan’ın en büyük yayınevi olan Aazem Publications’ın kurucusuydu. Aazem Yayınları’nda çocuk edebiyatı bölümünün boş olması bu işe başlama motivasyonum oldu. Bebe Najia Ayazi ve ben birlikte metinler yazmaya ya da Afgan yazarlardan yardım almaya çalıştık. Onları tasarlayıp, yazdırdık. Kitap dağıtmak da büyük sorundu, genellikle kitaplarımızı tek tek evlere ya da okullara götürüyorduk. Bu bizim açımızdan çok hoştu ayrıca. Ne yazık ki bir senedir asla kitap çıkaramadık çünkü bir taraftan ciddi bir ekonomik problemle karşı karşıyayız, öteki taraftan da çabalama alanımız yok. Serbestçe ofisimize gidemiyoruz ya da insanlarla iletişim kuramıyoruz. Yayınevimiz yalnızca Dari ve Peştuca dillerinde çocuk ve gençlik kitapları yayımlamaktaydı. Şimdi birtakım kitap başlıkları hazırladık fakat ne yazık ki basamıyoruz. Kültürel yolculuğumuzun oldukça kısa sürdüğünü söylemek büyük bir üzüntü…

*Çocuk edebiyatı üstüne yayınlar yapıyorsunuz? İki Afgan hanım yayıncı olarak niçin çocuk  edebiyatı üstüne bir yayınevi oluşturmayı tercih ettiniz?

Afganistan’da maalesef senelerce devam eden savaş ve hükümet rejimlerinin değişmesi çocuk edebiyatı için büyük bir boşluk yaratmıştı. Afgan çocuklar ya İran’da yayımlanan kitapları ya da Pakistan’da yayımlanan kitapları kullanmak zorunda kaldı. Bunların her ikisi de Afgan kültüründen uzaklar. Bu nedenle Afgan evlatların kendi kültürüne göre öğrenmesi ve öğrenmeye teşvik edilmesi gerekiyordu. 

*Eğitim ve çabalama hakkını kullanan hayattaki diğer kadınlara ve bütün insanlara ne söylemek istersiniz?

Başta hanım haklarını korumak için çaba sarfeden kurumlar olmak suretiyle dünya halklarından Afgan hanımlarını yalnız bırakmamalarını rica ediyoruz. Kadınların eğitim hakkının tekrar kendilerine verilmesi için Taliban’a olası olan her şekilde baskı yapmalılar ve bu vazife internasyonal toplumun yardımı olmadan imkânsız görünüyor. 

Bu sohbet Milliyet Sanat dergisinden alıntılanmıştır. Tamamını derginin mart sayısında okuyabilirsiniz.

Milliyet Sanat’ın bu ayki satış geliri depremzedelere bağışlanacak.