ABD’de bütçe anlaşmazlığı: Hükümet yine kapanma riski altında

kamuoyu, son zamanlarda hükümetin kapanma riskini konuşuyor.

Yeni mali sene 1 Ekim’de başlamış olacak fakat bütçe tasarısı üstünde hemen hemen antak kalma sağlayamadı.

Zamanın daraldığı ülkede geçmişte içerisine kabul edilen durumlarla yeniden karşılaşılmasından kaygı ediliyor.

Son tarih 30 Eylül

Son 47 yılda 21 kez hükümetin bütçesizlikten “kepenk kapattığı” ülkede, Kongre’nin federal hükümete finansman sağlayacak yeni bütçe tasarısı üstünde anlaşmaya varmak ve yeni bir kapanmayı engellemek için 30 Eylül, Amerika mahalli saatiyle gece yarısına kadar vakti bulunuyor.

Aşırı sağcı Cumhuriyetçi kanat koz olarak kullanıyor

ABD Kongre’sinin Demokratların kontrolündeki Senato ile Cumhuriyetçilerin yönetimindeki Temsilciler Meclisi içinde bölünmüş olması ve Cumhuriyetçi aşırı sağcı muhafazakarların hükümetin kapanmasını bütçede masraf kesintileri için bir koz olarak kullanmak istemesi işleri zorlaştırıyor.

Cumhuriyetçiler masraf planları mevzusu ile ilgili ihtilaf yaşarken, parti içerisindeki aşırı sağcı tutucu kesim masraf kesintilerinin yanı sıra Ukrayna’daki savaşa daha oldukça fon sağlanmasının durdurulmasını istiyor.

ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Kevin McCarthy liderliğindeki uzlaşma girişimlerini reddeden bu grup, ılımlı Cumhuriyetçilerin geçici bütçeyi geçirmek için Demokratlarla anlaşmaya varmaları halinde McCarthy’yi devirme tehdidinde bulunuyor.

Herhangi bir bütçenin yasalaşması için Meclis’te onaylanmasının sonrasında Demokratların kontrolündeki Senato’dan geçmesi ve sonrasında Amerika Başkanı Joe Biden tarafınca imzalanması gerekiyor.

Kapanma, operasyonların çoğunun durması anlamına geliyor

Amerikan kanunlarına göre, Kongre, 1 Ekim’de başlayıp 30 Eylül’de sona eren mali sene için kalıcı bütçeyi onaylayamazsa geçici bütçelerle aranın kapatılması gerekiyor.

Geçici bütçenin de onaylanamadığı dönemlerde masraf yetkisini kaybeden federal kurumlar, geçici olarak faaliyetlerini durduruyor.

Bu durum, mali sene başlamadan hükümete fon sağlayacak bir yasanın geçirilmemesi halinde federal hükümetin operasyonlarının çoğunun durması anlamına geliyor.

Aksama yaşanması riski

Söz mevzusu vaziyet tam anlamıyla bir ekonomik kriz oluşturmasa da ABD’de hayatın federal hükümetle etkileşimde olduğu çoğu bölümünde aksama yaşanması riski taşıyor.

Bu süreçte hayati olmayan amme çalışanları mecburi izne çıkarılırken, Amerika ordusu, Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA), Federal Soruşturma Bürosu (FBI) ve Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) gibi istihbarat kurumları, amme hastanelerinde çalışan hekim ve hemşireler, havaalanları ve hapishanelerdeki emniyet görevlileri gibi amme çalışanları görevlerine devam ediyor.

“Hayati” personel kategorisinde bulunan bu çalışanlar, kapanma dönemlerindeki maaşlarını genelde Kongre yeni bir bütçe geçirene kadar alamıyor.

ABD’de hükümet, bütçe anlaşmazlığı sebebiyle yeni bir krizle karşı karşıya.

En son Trump döneminde hükümet kapandı

Her federal kurum, önceki kapatmalarda yayınlanan, Yönetim ve Bütçe Ofisi (OMB) tarafınca koordine edilen yönergeleri izleyerek kendi kapatma planını izliyor. Planlar, ödenekler geri alınana kadar hangi faaliyetlerinin devam edemeyeceğini belirliyor.

Ülkede federal hükümetin bütçe krizleri sebebiyle bazı zamanlar “kapanması”, dünyada öteki örnekleri olmaması sebebiyle öteki ülkelerde yaşayanlara ilginç gelirken Amerikan halkının, ülke ekonomisine milyarlarca dolar zarar veren bu durumu bütçe mevzusundaki mevcut yasal düzenlemenin hayata geçmiş olduğu 1976’dan bu yana 21 kez muayyen aralıklarla yaşamış olduğu kayıtlarda yer alıyor.

Cumhuriyetçiler ve Demokratların anlaşamamasından dolayı gerçekleştirilen kapanmaların ilki ABD’nin 38’inci Başkanı Gerald Ford döneminde gerçekleşmiş ve 11 gün sürmüştü. Federal hükümet, Ford’un rolü 1977’de devrettiği 39’uncu Amerika Başkanı Jimmy Carter döneminde de beş kez kapanmıştı.

ABD tarihinin en uzun soluklu kapanması

ABD’de federal hükümetin 8 senelik başkanlık boyunca 8 kez kapanık olduğu 40’ıncı Amerika Başkanı Ronald Reagan ise kapanmayı maksimum deneyim eden başkan olmuştu. Ülkenin eski başkanlarından George Bush ve Barack Obama birer kez, Bill Clinton da 2 kez hükümetin kapanmasını deneyim etmişti.

Eski Amerika Başkanı Donald Trump döneminde ise hükümet 3 kez kapanık ve Aralık 2018’de başlayarak Ocak 2019’da biten son kapanma 35 gün sürerek Amerika tarihinin en uzun soluklu kapanması olmuştu.

Ekonomiyi tehdit ediyor

ABD Kongresi’nde bu hafta rastgele bir antak kalma sağlanamaması halinde hükümetin 2019’dan bu yana ilk kez kapanması bekleniyor.

Hükümetin kapanması halinde yüz binlerce federal çalışanın bedava izne çıkarılmasının gerekeceği ve ekonomik verilerin açıklanmasından toplumsal yardımlara kadar geniş yelpazedeki hizmetlerin aksayabileceği belirtiliyor.

Kamu çalışanlarının maaşlarını alamadıkları için masraflarını kısmaları, kamuya ait parklar, sahiller ve müzelerin kapanması halinde gezim sektörünün alacağı darbe, Amerika borsalarının ve yatırımların sarsılan güvenle gerilemesi, hükümetin kapanmasının niçin olabileceği olumsuzlukların başlangıcında geliyor.

Seyahat ekonomisine günlük maliyeti 140 milyon dolar

ABD Seyahat Birliği’ne göre, federal hükümetin kapatılmasının ABD’nin yolculuk ekonomisine günlük 140 milyon dolara mal olacağı tahmin ediliyor.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s ise hafta başlangıcında yapmış olduğu açıklamada, ABD’de federal hükümetin ihtimaller içinde kapanmasının kredi değerlendirmesi üstünde negatif tesirleri olacağı mevzusu ile ilgili uyarmıştı.

Federal hükümetin ihtimaller içinde kapanmasının ülke ekonomisine maliyetinin süreç ne kadar uzarsa o denli büyük olacağı belirtiliyor.

Haber Kaynağı: Anadolu Ajansı (AA)